Ymchwil ac arloesi

Hyrwyddo diwylliannau cadarnhaol o uniondeb, cynhwysiant a pharch mewn ymchwil ac arloesi

Rydym yn gweithio i hyrwyddo a datblygu sylfaen ymchwil ragorol, ffyniannus ledled Cymru drwy gefnogi a hyrwyddo diwylliannau ymchwil ac arloesi lle mae parch, uniondeb a chynhwysiant yn ffynnu.

Rydym yn parhau i ddatblygu ein dealltwriaeth o’r modd y gallwn weithio gyda darparwyr i sicrhau diwylliannau ymchwil a all ddarparu amgylchedd anogol ac arloesol ar gyfer pobl ac ymchwil o safon fyd-eang.

Er mwyn cefnogi ymdrech y DU gyfan i hyrwyddo arfer ymchwil da, rydym wedi llofnodi nifer o gytundebau – a elwir yn Goncordatau – ac rydym yn aelod o grwpiau’r DU sy’n gweithio gyda chyrff eraill i sicrhau bod y nodau hyn yn cael eu cyflawni.

Fframwaith Rhagoriaeth Ymchwil

Y Fframwaith Rhagoriaeth Ymchwil (REF) yw’r offeryn a ddefnyddir i asesu ymchwil mewn sefydliadau addysg uwch ledled y DU.

Fe’i cynhelir ar y cyd gan bob un o’r pedwar corff cyllido addysg uwch yn y DU – Medr, Ymchwil Lloegr, Cyngor Cyllido’r Alban, ac Adran yr Economi, Gogledd Iwerddon – ac fe’i rheolir ar ein rhan gan Dîm y Fframwaith, sydd wedi’i leoli yn Ymchwil Lloegr.

Mae’r pedwar corff cyllido yn ffurfio grŵp llywio’r REF, sy’n goruchwylio’r broses o ddatblygu’r ymarfer asesu nesaf ar gyfer y DU gyfan.

Mae’r REF yn broses lle cynhelir adolygiad gan arbenigwyr. Bydd paneli o arbenigwyr mewn meysydd pwnc academaidd unigol yn asesu cyflwyniadau ymchwil sefydliadau o dan dri phrif bennawd:

• Cyfraniadau at wybodaeth – safon cyhoeddiadau ymchwil a mathau eraill o allbynnau ymchwil, gan gynnwys perfformiadau ac arddangosfeydd.
• Effaith ac Ymgysylltu – y buddion a ddarperir i’r economi, cymdeithas, diwylliant, polisi cyhoeddus neu wasanaethau, iechyd, yr amgylchedd neu ansawdd bywyd y tu hwnt i’r byd academaidd.
• Pobl, diwylliant a’r amgylchedd – bywiogrwydd a chynaliadwyedd yr amgylchedd ymchwil, gan gynnwys y cyfraniad at y ddisgyblaeth ehangach neu’r sylfaen ymchwil sy’n cefnogi ymchwil.

Ceir adroddiad nesaf yr REF yn 2029.

Concordat i Ategu Uniondeb Ymchwil

Fframwaith ar gyfer ymddygiad a llywodraethu da wrth gynnal ymchwil yw’r Concordat i Ategu Uniondeb Ymchwil a hwnnw wedi’i seilio ar set o bedwar ymrwymiad eglur ar gyfer ymchwilwyr, cyflogwyr a chyllidwyr ymchwil.

Mae’r Concordat i Ategu Uniondeb Ymchwil wedi bod yn darparu fframwaith a dogfen gyfeirio ymarferol ar lefel y DU ar gyfer uniondeb ymchwil i ymchwilwyr, cyflogwyr ymchwilwyr a chyllidwyr ymchwil ers 2012.Fe’i lletyir ar hyn o bryd gan Bwyllgor y DU ar Uniondeb Ymchwil (UKCORI).

Fe ail-lansiwyd y Concordat yn 2025 yn dilyn adolygiad gan Grŵp Llofnodwyr y Concordat Uniondeb Ymchwil, yn seiliedig ar ymgynghori. Diben yr adolygiad oedd sicrhau bod y fframwaith:

• yn berthnasol yng ngoleuni datblygiadau diweddar ym myd ymchwil yn y DU ac yn rhyngwladol, gan gynnwys datblygiadau technolegol.
• yn cyd-fynd yn briodol â fframweithiau rhyngwladol ar gyfer llywodraethu ymchwil i ategu ymchwil a gynhelir mewn cyd-destunau rhyngwladol.
• mor ddefnyddiol ac ymarferol â phosibl. 

Mae crynodeb o’r ymgynghoriad a’r newidiadau a wnaed mewn ymateb iddo ar gael ar wefan UKCORI.

Mae disgwyl i sefydliadau ymchwil a gyllidir gan Medr lunio datganiadau blynyddol fel rhan o’u hymrwymiad i’r Concordat. Dylent ddefnyddio’r cynnwys diwygiedig erbyn mis Ebrill 2026; a pharhau i ddefnyddio’r templed adrodd presennol ar gyfer llunio datganiadau blynyddol.

Adolygiad o ddatganiadau blynyddol y DU ar uniondeb ymchwil

Mae adolygiad o ddatganiadau blynyddol a gynhaliwyd gan Research Consulting ar gyfer 2022/23 a 2023/24 ar gael bellach gan UKCORI.