Cyflwyniad

1. Ychwanegiad at Medr/2025/08: Cyllid Dysgu Proffesiynol (PLF) Addysg Bellach Blwyddyn Academaidd 2025/26 yw’r ddogfen hon ac mae’n nodi dyraniadau cyllid refeniw dysgu proffesiynol ychwanegol ar gyfer sefydliadau addysg bellach.

2. Bydd y cyllid ychwanegol yn cael ei dalu mewn un taliad llawn gyda’r taliad Interim ym mis Mawrth 2026.

3. Bydd y cyllid PLF ychwanegol o £65,000 yn cael ei ddyrannu i Sefydliadau AB fel a ddangosir yn y tabl isod.

Darparwr	Dyraniad PLF gwreiddiol yn 2025/26	Dyraniad ychwanegol	Cyfanswm newydd y dyraniad PLF yn 2025/26
Addysg Oedolion Cymru	£95,111	£1,236	£96,347
Coleg Penybont	£248,410	£3,229	£251,639
Coleg Caerdydd a’r Fro	£606,666	£7,887	£614,553
Coleg Cambria	£606,117	£7,880	£613,997
Coleg Gwent	£697,423	£9,067	£706,490
Coleg Sir Gâr	£339,522	£4,414	£343,936
Coleg y Cymoedd	£519,333	£6,751	£526,084
Coleg Gŵyr Abertawe	£424,635	£5,520	£430,155
Grŵp Llandrillo Menai	£594,502	£7,728	£602,230
Grŵp NPTC	£400,313	£5,204	£405,517
Coleg Sir Benfro	£196,777	£2,558	£199,335
Coleg Catholig Dewi Sant	£113,067	£1,470	£114,537
Y Coleg Merthyr Tudful	£158,124	£2,056	£160,180
	£5,000,000	£65,000	£5,065,000

4. Mae’r cyllid yn ymwneud â’r cyfnod rhwng 01 Awst 2025 a 31 Gorffennaf 2026.

5. I gael rhagor o wybodaeth am sut y gellir gwario’r cyllid hwn gweler Medr/2025/08: Cyllid Dysgu Proffesiynol (PLF) Addysg Bellach Blwyddyn Academaidd 2025/26.

6. Mae’r cyhoeddiad hwn hefyd yn darparu templed (Atodiad A) ar gyfer yr adroddiad interim y mae’n ofynnol i sefydliadau addysg bellach ei gyflwyno ar sut y mae gweithgarwch, a gyllidwyd â’r Cyllid Dysgu Proffesiynol, wedi cael ei gyflawni. Dylid cyflwyno adroddiadau interim erbyn 20 Chwefror 2026 i [email protected].

Cyflwyniad

1. Mae’r cyhoeddiad hwn yn rhoi canllawiau i archwilwyr mewnol sefydliadau addysg uwch (SAUau) a sefydliadau addysg bellach (SABau) a ariennir gan Medr ar gyfer darpariaeth addysg uwch, a elwir drwy’r ddogfen hon yn ddarparwyr addysg uwch (DAUwyr), i’w defnyddio wrth gynnal eu harchwiliad mewnol blynyddol o’r rheolaethau mewnol sy’n gysylltiedig â’r systemau a’r prosesau sydd ar waith i gynhyrchu ffurflenni data addysg uwch (AU), ac yn gofyn am gopi o’r adroddiad archwilio mewnol hwn ar gyfer pob DAU. Cyfeirir at CCAUC a Medr drwy gydol y cyhoeddiad hwn, yn dibynnu a yw’r data a’r prosesau yn hanesyddol neu’n gyfredol.

2. Yn flaenorol, comisiynwyd archwiliadau allanol o ddata addysg uwch gan CCAUC, cyn i CCAUC ddod yn rhan o Medr, fel bod DAUwyr yn cael eu harchwilio’n allanol o leiaf unwaith bob pedair blynedd. 2021/22 oedd blwyddyn olaf y contract a oedd gan CCAUC gydag archwilwyr allanol i wneud hyn felly yn Medr rydym yn parhau â’r broses dros dro a ddefnyddiwyd y llynedd yn lle archwiliadau allanol nes adolygu’r broses archwilio.

3. Ar gyfer 2026, bydd y broses yn cynnwys cyfarfod rhwng aelodau o dîm Ystadegau Addysg Uwch Medr â chysylltiadau data ym mhob PAU, i drafod eitemau fel canfyddiadau archwiliadau blaenorol, gweithrediad parhaus cofnod Myfyrwyr newydd yr Asiantaeth Ystadegau Addysg Uwch (HESA), ac ansawdd data. Fel rhan o’r broses dros dro hon, bydd Medr yn parhau i ddibynnu ar y sicrwydd blynyddol a roddir i DAUwyr a’u Pwyllgorau Archwilio gan eu harchwilwyr mewnol ynghylch y systemau a’r prosesau a ddefnyddir i gynhyrchu ffurflenni data. Bydd dibynnu ar yr archwiliadau mewnol yn cynnal lefel ddigonol o sicrwydd blynyddol o ran ffurflenni data DAUwyr.

4. Bydd yr archwiliad mewnol yn rhoi barn ynghylch digonolrwydd ac effeithiolrwydd y rheolaethau sydd ar waith i reoli’r risgiau’n gysylltiedig â chywirdeb data a gyflwynir gan y DAU i HESA, Medr a Llywodraeth Cymru (LlC), gan gynnwys data a ddefnyddir i gyfrifo’r ffrydiau ariannu canlynol:

• Cyllid addysgu (sy’n cynnwys cyllid y pen a chyllid premiwm ar hyn o bryd a chyllid israddedigion rhan-amser (RhA) yn seiliedig ar gredydau);
• Cyllid ymchwil sy’n cynnwys cyllid Ymchwil o Ansawdd (YoA) a chyllid hyfforddiant Ymchwil Ôl-radd;
• Cyllid Arloesi Ymchwil Cymru (CAYC);Cynllun hepgor ffioedd israddedigion rhan-amser Medr;Cyllid lles ac iechyd meddwl;
• Cyllid Hil, Mynediad a Llwyddiant;
• Cyllid cymorth cyflogadwyedd wedi’i dargedu;
• Cronfa Ymchwil, Amgylchedd a Diwylliant Cymru;
• Cyllid cyfalaf.

a’r data a ddefnyddir i fonitro’r ffrydiau ariannu canlynol:

• Cynllun hepgor ffioedd israddedigion rhan-amser Medr;
• Dyraniadau bwrsariaethau Meistr ar gyfer cyrsiau ôl-radd a addysgir;
• Dyraniadau’r cynllun Prentisiaethau Gradd a ariennir gan Medr.

5. Dylai’r archwiliad mewnol hefyd roi sicrwydd ynghylch y rheolaethau sydd ar waith i sicrhau cywirdeb y data a ddefnyddir i fonitro perfformiad, gan gynnwys dangosyddion perfformiad allweddol fel y Mesurau Cenedlaethol, ac os yw’n berthnasol, data a gynhwysir gan DAUwyr yn rhan o ofynion adrodd cynlluniau ffioedd a mynediad.

6. Mae’r ddogfen hon yn rhoi canllawiau i’r archwilwyr mewnol ynghylch natur y rheolaethau y dylid rhoi sylw iddynt wrth archwilio , er mwyn asesu a yw’r systemau a’r prosesau’n ddigonol i ddarparu ffurflenni data cywir a data i’w defnyddio wrth ariannu a monitro, a hefyd i sicrhau bod archwiliadau mewnol sy’n digwydd ar draws y sector yn cael eu cynnal mewn modd cyson.

7. Os yw casgliad cyffredinol yr adroddiad archwilio mewnol, neu’r casgliadau ynghylch digonolrwydd dyluniad y dulliau o reoli a chymhwyso’r rheolaethau hynny, yn rhoi barn negyddol (e.e. sicrwydd cyfyngedig neu ddim sicrwydd o gwbl, rheolaethau anfoddhaol neu annigonol) ac/neu os yw’r adroddiad yn cynnwys nifer sylweddol o argymhellion, dylid hysbysu Medr cyn gynted ag y cytunir ar y farn. Bydd Medr wedyn yn cynnal ei asesiad ei hun o’r mater ac/neu’n comisiynu ei archwiliad allanol ei hun fel bo’n briodol. Byddai’r archwiliad allanol hwn yn ystyried cywirdeb data ar gyfer y cyfnod cyfredol a hefyd yn ystyried canfyddiadau’r archwilydd mewnol ac yn ceisio asesu maint y gwallau posibl yn y ffurflenni data a’r data a ddefnyddiwyd ar gyfer ariannu a monitro mewn cyfnodau blaenorol hyd at yr archwiliad allanol diwethaf. Gall canfyddiadau’r archwiliad allanol hwn arwain at addasiadau i gyllid a gellir cymryd camau pellach os canfyddir nad yw DAUwyr yn cydymffurfio â’u cynlluniau ffioedd a mynediad, y cod ymarfer ar gyfer casglu data ar yr ochr gyflenwi, neu’r cod rheoli ariannol.

Cwmpas yr Archwiliad

8. Bydd y ffordd y cynhelir gwaith archwilio mewnol a phrofion ar reolaethau ym mhob DAU yn dibynnu ar y systemau a’r rheolaethau sydd ar waith a’r modd y rhennir gwybodaeth o fewn y DAU. Fodd bynnag, disgwylir y bydd y gwaith archwilio mewnol yn cwmpasu’r elfennau a amlygir yn y ddogfen hon. Os canfuwyd mewn gwaith archwilio mewnol blaenorol fod y systemau a’r rheolaethau sydd ar waith yn foddhaol, efallai y bydd Pwyllgor Archwilio’r DAU yn ystyried ei bod yn briodol trafod meysydd lle ceir risg yn unig mewn archwiliadau dilynol. Yn benodol, oherwydd y risgiau cynyddol sy’n gysylltiedig â gweithredu rhaglen Dyfodol Data HESA yn 2022/23, drwy 2023/24 ac i mewn i gasgliadau 2024/25, byddem yn disgwyl gweld y maes gwaith hwn wedi’i gynnwys o fewn y cwmpas.

9. Cafodd rhaglen Dyfodol Data ei gweithredu ar gyfer cofnod myfyrwyr HESA 2022/23. Bu anawsterau wrth ddychwelyd data yn sgil oedi i ffwythiannau Platfform Data HESA, diweddariadau meddalwedd hwyr, y ffaith bod Jisc wedi cyflwyno rheolau ansawdd data yn hwyr a phroblemau eraill yn ystod y flwyddyn pan roddwyd y rhaglen ar waith. Yng ngoleuni hyn, ar gyfer cwmpas archwiliad 2025, ni wnaethom argymell y dylai archwilwyr archwilio’r broses o weithredu’r cofnod newydd yn fanwl ar gyfer 2022/23, na’r systemau a’r broses yn gysylltiedig â ffurflen 2022/23, ond yn hytrach rhoi barn ar y rheolaethau sydd ar waith i reoli risgiau sy’n ymwneud â’r cofnod o hyn allan, gan gynnwys cynlluniau i adolygu a/neu wella prosesau, dogfennau ac ansawdd data wrth symud ymlaen i ffurflen 2023/24. Profwyd anawsterau hefyd wrth ddychwelyd cofnod myfyrwyr 2023/24, a gallai hyn fod wedi golygu nad oedd darparwyr yn gallu gweithredu prosesau a gweithdrefnau newydd yn llawn ar gyfer eu systemau ar y pryd. Profwyd anawsterau hefyd wrth ddychwelyd cofnod myfyrwyr 2024/25. Fodd bynnag, mae darparwyr bellach yn symud tuag at brosesau mwy sefydlog er mwyn cynhyrchu’r ffurflen. Byddem yn disgwyl i archwilwyr ystyried yr anawsterau hyn yn eu gwaith, ac rydym yn disgwyl i archwilwyr gynnwys yn y cwmpas unrhyw ddiweddariadau a gymhwysir i systemau a phrosesau, ac i gofrestrau risg, ar ôl adolygu ffurflenni data myfyrwyr 2022/23, 2023/24 a 2024/25.

10. Dylai archwilwyr ganfod y prosesau a ddefnyddir i gynhyrchu ffurflenni data a gwybodaeth fonitro a’u cofnodi’n ddigonol fel bo modd cynnal gwerthusiad o ddigonolrwydd y rheolaethau presennol a ddefnyddir gan y DAU i sicrhau eu bod yn cynhyrchu ffurflenni data cywir, ac yn casglu data monitro mewn modd priodol. Mae enghreifftiau o’r rheolaethau y byddai disgwyl i’r archwiliad eu hasesu fel arfer wedi’u nodi ar gyfer yr holl ffrydiau ariannu cyfredol, ffurflenni data a meysydd archwilio eraill yn yr adrannau isod. Mae llawer o’r rheolaethau yn gyffredin i’r ffurflenni data ar gyfer pob maes archwilio. Fodd bynnag, nid yw pob maes archwilio yn berthnasol i bob DAU, a dylai archwilwyr gyfeirio at y paragraffau perthnasol.

11. Dylai archwilwyr nodi bod rhai meysydd lle gallai fod yn rhaid i DAUwyr ddychwelyd amcangyfrifon, lle nad yw’r wybodaeth yn hysbys ar adeg y ffurflen ddychwelyd neu nad yw’r wybodaeth ar gael ar y ffurf ofynnol. Gellir gwneud amcangyfrifon drwy ddefnyddio dulliau a awgrymir gan Medr yn ei ganllawiau, neu os yw’n briodol, gall DAUwyr ddefnyddio eu dulliau eu hunain. Lle gwneir amcangyfrifon, dylai archwilwyr adolygu’r dulliau a ddefnyddiwyd i’w cyfrifo, cadarnhau eu bod wedi’u cofnodi’n briodol, yn rhesymol, yn cael eu cymhwyso’n gyson a’u profi am ddibynadwyedd.

12. Os yw DAU ar ganol uno neu wedi uno’n ddiweddar ag un neu fwy o DAUwyr eraill, dylai’r archwilydd ganfod a oes gweithdrefnau wedi’u rhoi ar waith i integreiddio eu systemau data, neu i sicrhau fel arall fod modd cynhyrchu ffurflenni ar gyfer y DAU cyfun.

13. Wrth gynllunio’r archwiliad, dylai’r Archwilydd ystyried canfyddiadau a chasgliadau unrhyw adroddiadau archwilio allanol ac/neu fewnol sy’n ymwneud â systemau a ffurflenni data ar gyfer y DAU, ac unrhyw adroddiadau a gohebiaeth ddilynol â rheolwyr i asesu’r graddau y mae argymhellion yr adroddiadau wedi’u gweithredu. Disgwylir y bydd yr adroddiadau archwilio yn cyfeirio at ac yn gwneud sylwadau ynghylch y graddau y mae argymhellion a wnaed gan archwilwyr yn yr adroddiadau archwilio mewnol neu allanol blaenorol wedi’u gweithredu’n effeithiol.

14. Yn ogystal, dylid cyfeirio yn yr adroddiad at unrhyw broblemau neu wallau data a gyfeiriwyd yn uniongyrchol i sylw Medr gan y darparydd, neu a gafodd eu nodi a’u cyfleu gan Medr, ynghyd ag unrhyw gamau a gymerwyd i sicrhau bod systemau a phrosesau data wedi’u diwygio lle bo’n briodol i liniaru unrhyw wallau o’r fath yn y dyfodol. Fel yr eglurwyd ym mharagraff 9, cafwyd anawsterau wrth weithredu’r rhaglen Dyfodol Data. Arweiniodd hyn at sefyllfa lle cafodd gwallau lluosog eu fflagio, eu goddef neu eu gadael yn agored yn system rheoli materion cofnod myfyrwyr HESA Nid ydym yn disgwyl i archwilwyr adolygu’r gwallau hyn, ond argymhellwn y dylai unrhyw adolygiad o gofnod myfyrwyr HESA ar gyfer ffurflen 2024/25 ganolbwyntio yn hytrach ar gynlluniau darparwyr i adolygu’r gwallau hyn, ac unrhyw gamau y gallent eu cymryd i wella systemau a phrosesau wrth symud ymlaen i ffurflenni cofnodion myfyrwyr HESA yn y dyfodol.

15. Argymhellir bod staff archwilio mewnol sydd â rhywfaint o brofiad o’r sector AU a ffurflenni data cysylltiedig yn cymryd rhan yn yr ymweliadau â DAUwyr a gynhelir fel rhan o’r adolygiad, a bod archwilwyr yn cael eu briffio’n ddigonol am y canllawiau a geir yn y cyhoeddiad hwn cyn cynnal yr archwiliad. Yn ogystal â hynny, dylai archwilwyr sicrhau eu bod yn ymwybodol o’r problemau a brofwyd drwy’r DU wrth weithredu Dyfodol Data yn 2022/23 ac unrhyw broblemau a brofwyd gan y darparydd ar gyfer ffurflenni 2023/24 a 2024/25. Gellir cael cyngor ac eglurhad ynghylch y canllawiau yn y cyhoeddiad hwn gan Medr drwy [email protected], ac mae staff Medr ar gael i gyfarfod â staff archwilio mewnol os oes angen.

Cyflwyniad

1. Mae’r cyhoeddiad hwn yn hysbysu darparwyr am y dyraniadau cyllid addysgu addysg uwch craidd i Goleg Cambria ar gyfer blwyddyn academaidd 2025/26, ac yn atodiad i’r dyraniadau cyllid addysg uwch a gyhoeddwyd ym mis Awst 2025 yng nghyhoeddiad Medr Medr/2025/06: Dyraniadau cyllid Medr ar gyfer blwyddyn academaidd 2025/26. Mae Coleg Cambria yn gymwys i gael cyllid gan Medr ar gyfer ei ddarpariaeth addysg uwch o flwyddyn academaidd 2025/26 gan fod ganddo gynllun ffioedd a mynediad cymeradwy o flwyddyn academaidd 2025/26.

Cyllid addysgu addysg uwch craidd

2. Mae cyllid addysgu addysg uwch craidd yn cynnwys:

• Cyllid cyrsiau gradd rhan-amser yn seiliedig ar gredydau;
• Cyllid fesul pen;
• Premiwm mynediad a chadw;
• Premiwm anabledd;
• Premiwm pynciau drud;
• Premiwm pynciau cost uwch;  
• Premiwm cyfrwng Cymraeg.

Ceir rhagor o wybodaeth am y ffrydiau ariannu hyn yn Medr/2025/06.

3. Defnyddiwyd data a gasglwyd ar gofnod myfyrwyr yr Asiantaeth Ystadegau Addysg Uwch (HESA) 2023/24 ar gyfer Coleg Cambria wrth gyfrifo’r dyraniadau. Ceir rhagor o wybodaeth am y data a echdynnwyd ac a ddefnyddiwyd wrth gyfrifo yng nghyhoeddiad Medr Medr/2024/01: Gofynion Data Addysg Uwch 2024/25.

4. Rhoddir gwybod ar wahân am ffrydiau ariannu addysg uwch eraill y gallai Coleg Cambria fod yn gymwys ar eu cyfer.

Dyraniadau Coleg Cambria ar gyfer blwyddyn academaidd 2025/26

5. Mae’r tabl canlynol yn dangos dyraniadau addysgu craidd Coleg Cambria ar gyfer blwyddyn academaidd 2025/26:

Ffrwd cyllid	Cyllid israddedig amser llawn (£)	Cyllid israddedig rhan-amser (£)	Cyfanswm cyllid addysgu craidd 2025/26 (£)
Cyllid israddedig rhan-amser yn seiliedig ar gredydau	0	0	0
Cyllid fesul pen	132	5	137
Y Premiwm Mynediad a Chadw	0	212	212
Premiwm anabledd	0	0	0
Premiwm pynciau drud	0	0	0
Premiwm pynciau cost uwch	16,668	0	16,668
Y premiwm cyfrwng Cymraeg	0	0	0
Cyfanswm	16,800	217	17,017

Amserlen dalu

6. Yr amserlen dalu ar gyfer cyllid addysgu addysg uwch craidd ar gyfer blwyddyn academaidd 2025/26 fel arfer yw talu 10% o’r cyllid i ddarparwyr ym mhob mis o’r flwyddyn heblaw am fis Chwefror a mis Mawrth. Felly, ar gyfer Coleg Cambria ar gyfer blwyddyn academaidd 2025/26, bydd taliadau ar gyfer Awst 2025 i Ionawr 2026 (cyfanswm o 60%) yn cael eu talu gyda thaliad Ebrill 2026 a bydd 10% pellach yn cael ei dalu ym mis Ebrill, Mai, Mehefin a Gorffennaf 2026.

Rhagor o wybodaeth

7. Dylid cyfeirio unrhyw ymholiadau ynghylch y cyhoeddiad hwn i sylw Hannah Falvey ([email protected]).

Bydd prentisiaid uchelgeisiol ledled Cymru yn gallu elwa ar brentisiaethau adeiladu newydd cyn bo hir, a fydd yn helpu i lenwi’r bylchau sgiliau a nodwyd gan y diwydiant.

Ar ôl siarad â darparwyr prentisiaethau, diwydiant a dysgwyr, bydd llwybrau prentisiaethau Lefel 2 mewn gosod brics, gwaith coed ar safleoedd, sgaffaldio a chynnal a chadw adeiladau ar gael yn nes ymlaen eleni. Mae’r cyrsiau yn cael eu cyflwyno gan Medr ar ôl cael cyllid gan Lywodraeth Cymru.

Ers 2022, mae’r fframwaith adeiladu ar gyfer prentisiaid wedi dechrau ar Lefel 3. Mae’r cyrsiau Lefel 2 newydd wedi’u creu mewn cydweithrediad â Cymwysterau Cymru a byddant yn darparu dewis ehangach i ddysgwyr, gan helpu hefyd i ddiwallu gofynion sgiliau’r sector.

Dywedodd Jack Sargeant, y Gweinidog dros Ddiwylliant, Sgiliau a Phartneriaeth Gymdeithasol:

“Mae adeiladu yn sector hanfodol i economi Cymru, gyda gorffennol hir a llwyddiannus o ddefnyddio pŵer prentisiaethau er budd cyflogwyr, dysgwyr a’r dirwedd economaidd-gymdeithasol ehangach. Rydym wedi ymrwymo i gryfhau ei weithlu a’i biblinell sgiliau i fodloni uchelgeisiau adeiladu, tai ac ôl-osod.

“Mae galw amlwg am brentisiaethau adeiladu Lefel 2 yng Nghymru, ac mae’r llwybrau newydd a gyhoeddwyd yn brawf bod ein hymrwymiad i brentisiaethau yn parhau’n gadarn. Gall y sector fod yn hyderus bod Cymru’n adeiladu system fodern, hyblyg ar gyfer prentisiaethau sy’n canolbwyntio ar y dyfodol.”

Ychwanegodd James Owen, Prif Weithredwr Medr:

“Rydym yn falch y bydd y prentisiaethau newydd hyn ar gael i ddiwallu anghenion cyflogwyr a dysgwyr ar gyfer llwybr hygyrch i yrfaoedd cynaliadwy yn y diwydiant adeiladu.

“Mae fframweithiau prentisiaethau ymatebol yn allweddol i’n huchelgeisiau i greu system drydyddol hyblyg a chydweithredol lle gall pawb gaffael y sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen arnynt ar gyfer economi a chymdeithas sy’n newid.”

Dywedodd Ifan Glyn, Cyfarwyddwr Ffederasiwn y Meistr Adeiladwyr Gwledydd y DU a Chyfarwyddwr Cymru:

“Rydym yn croesawu’r cyhoeddiad hwn, gan ei fod yn adlewyrchu pryderon a godwyd gan adeiladwyr bach ledled Cymru. Mae cwmnïau bach, lleol yn hyfforddi’r mwyafrif helaeth o brentisiaid Cymru, felly mae mwy o hyblygrwydd mewn llwybrau prentisiaethau yn gam cadarnhaol tuag at fynd i’r afael â’r prinder sgiliau cynyddol sy’n wynebu’r sector.

“Mae arallgyfeirio llwybrau mynediad i’r gweithlu adeiladu hefyd yn cefnogi’r hyn y mae maniffesto Senedd 2026 yn ei alw amdano, felly mae’n braf gweld Llywodraeth Cymru yn ymateb i’r diwydiant yn y modd hwn.”

Yr wythnos diwethaf cyhoeddodd Medr ei adroddiad ar y galw am feysydd pwnc, y ddarpariaeth ohonynt a’u dosbarthiad ar draws addysg uwch yng Nghymru.

Mae’r dadansoddiad yn yr adroddiad yn edrych ar y pynciau y mae myfyrwyr addysg uwch yn eu hastudio,  a hefyd yn edrych ar geisiadau Safon Uwch, data mynediad UCAS a data Fframwaith Rhagoriaeth Ymchwil 2021, fesul pwnc.

Cyflawnwyd y gwaith mewn ymateb i gais gan Vikki Howells, y Gweinidog Addysg Bellach ac Uwch, ac fe’i cyflwynwyd mewn ymateb i alwad am gynigion papur tystiolaeth Cyfranogiad Trydyddol a Chynaliadwyedd.

Pynciau astudio – y galw am feysydd pwnc, eu darpariaeth a’u dosbarthiad ar draws addysg uwch

Cyflwyniad

1. Fe wnaed y darn hwn o waith mewn ymateb i gais gan Vikki Howells, y Gweinidog Addysg Bellach ac Uwch, ar ddechrau 2025, i Medr ddarparu trosolwg o’r galw am feysydd pwnc, eu darpariaeth a’u dosbarthiad ar draws addysg uwch (AU) yng Nghymru. Mae’r dadansoddiad yn crynhoi darpariaeth pynciau AU yng Nghymru ac yn cynnwys dadansoddiad o’r cofrestriadau cyfredol yn ôl grŵp pynciau yn narparwyr addysg uwch (DAUwyr) Cymru, y duedd mewn cofrestriadau, cymhariaeth â’r DU, dadansoddiad rhanbarthol, dadansoddiad o astudio trwy gyfrwng y Gymraeg, dadansoddiad o’r llif Safon Uwch i AU, ceisiadau UCAS a derbyniadau i AU yng Nghymru a chanlyniadau Fframwaith Rhagoriaeth Ymchwil (REF) 2021.

Crynodeb gweithredol

2. Ar y cyfan, mae dosbarthiad pynciau’r cofrestriadau AU yng Nghymru ar gyfer 2023/24 yn debyg i’r dosbarthiad pynciau ar gyfer y DU gyfan, a’r grwpiau pynciau lefel uwch â’r nifer uchaf o gofrestriadau yw Busnes a Rheoli, Pynciau perthynol i feddygaeth a’r Gwyddorau cymdeithasol ar gyfer Cymru a’r DU.

3. Ceir dosbarthiadau pynciau gwahanol ar gyfer dulliau a lefelau astudio gwahanol. Mae pynciau israddedig amser llawn poblogaidd yn cynnwys Busnes a rheoli, Y Gyfraith, Cyfrifiadura, Peirianneg, Nyrsio a bydwreigiaeth a Biowyddorau, tra bo Astudiaethau cyfunol a chyffredinol, Addysg ac addysgu, Iechyd a gofal cymdeithasol, Seicoleg a Pheirianneg yn boblogaidd ar gyfer astudio israddedig rhan-amser. Ar gyfer astudio ôl-radd amser llawn, Busnes a rheoli yw’r grŵp pynciau mwyaf poblogaidd o bell ffordd. Ar gyfer astudio ôl-radd rhan-amser, Busnes a rheoli, Addysg ac addysgu, Nyrsio a bydwreigiaeth a Pherthynol i iechyd sydd â’r mwyaf o gofrestriadau.

4. Ceir cyfrannau uwch o lawer o fyfyrwyr sy’n hanu o dramor ar gyfer darpariaeth ôl-radd, nag ar gyfer darpariaeth israddedig. Ar gyfer grwpiau pynciau â thros 1,000 o gofrestriadau yn 2023/24, gwelir cyfrannau arbennig o fawr ar gyfer darpariaeth ôl-radd amser llawn mewn Busnes a rheoli (94%), Cyfrifiadura (84%),  Peirianneg (79%) a Pherthynol i iechyd (72%).

5. Mae gan rai grwpiau pynciau gyfrannau uchel o gofrestriadau o weddill y DU, megis Ieithoedd ac astudiaethau ardal, Economeg, Daearyddiaeth, astudiaethau’r ddaear ac amgylcheddol a Gwleidyddiaeth, Ffiseg a seryddiaeth a’r Biowyddorau, mae y rhain oll a dros 70% o fyfyrwyr o weddill y DU ar gyfer darpariaeth gradd israddedig amser llawn.

6. Y Brifysgol Agored yng Nghymru sy’n dominyddu darpariaeth israddedig ran-amser gan roi cyfrif am dros hanner o’r holl ddarpariaeth israddedig ran-amser yn 2023/24. Roedd darpariaeth israddedig nad yw’n radd yn fwyaf tebygol o gael ei hastudio’n rhan-amser, ac roedd rhai pynciau’n llawer mwy tebygol o gael eu hastudio’n rhan-amser, megis Astudiaethau cyfunol a chyffredinol.

7. Ar y cyfan, fe gynyddodd nifer y cofrestriadau yn DAUwyr Cymru 14% dros y 10 mlynedd ddiwethaf. Mae hyn yn is na ffigwr y DU, sef 25%. Fodd bynnag, mae cofrestriadau mewn rhai meysydd pwnc wedi gostwng yn sylweddol dros y 10 mlynedd ddiwethaf. Mae meysydd sy’n achos pryder arbennig ar gyfer darpariaeth gradd israddedig amser llawn yn cynnwys Ieithoedd ac astudiaethau ardal, Addysg ac addysgu, Dylunio, a’r celfyddydau creadigol a pherfformio, Gwyddorau ffisegol a Gwyddorau mathemategol, oll a gostyniadau o 20% neu fwy yn y cofrestriadau. Mewn cyferbyniad, mae cofrestriadau ar gyfer gradd israddedig amser llawn mewn Meddygaeth a deintyddiaeth, Pynciau perthynol i feddygaeth, Cyfrifiadura, Pensaernïaeth, adeiladu a chynllunio, Gwyddorau cymdeithasol a’r Gyfraith wedi cynyddu o dros 20% neu fwy o gofrestriadau.

8. Ar gyfer darpariaeth ôl-radd a addysgir amser llawn, gwelwyd cynnydd cyfrannol mawr mewn cofrestriadau mewn Pynciau perthynol i feddygaeth, Gwyddorau ffisegol, Gwyddorau mathemategol a Chyfrifiadura. Gwelwyd gostyngiadau mewn Ieithoedd ac astudiaethau ardal ac Astudiaethau hanesyddol, athronyddol a chrefyddol.

9. O’i gymharu â’r DU gyfan, mae gan Gymru gyfrannau is o gofrestriadau gan fyfyrwyr tramor, a chyfrannau uwch nag y gellid eu disgwyl o ddarpariaeth ran-amser ac israddedig nad yw’n radd.

10. Mae cyfran Cymru o gofrestriadau ymchwil ôl-radd amser llawn yn DAUwyr y DU wedi gostwng ar y cyfan rhwng 2019/20 a 2023/24, er bod cofrestriadau ymchwil ôl-radd ran-amser wedi cynyddu dros yr un cyfnod. Ar gyfer darpariaeth ymchwil ôl-radd amser llawn, mae’r gyfran o gofrestriadau yn DAUwyr y DU wedi bod islaw 4% am y pedair blynedd ddiwethaf, pan fo gan gofrestriadau ar y cyfan yn DAUwyr Cymru gyfran o ychydig dros 5%. Caiff y gyfran isel o gofrestriadau ymchwil ôl-radd amser llawn a niferoedd bychain y myfyrwyr ymchwil ôl-radd mewn rhai grwpiau pynciau eu hadlewyrchu i ryw raddau yng nghanlyniadau REF 2021 ar gyfer Cymru.

11. Mae gan Gymru gyfran uwch na’r disgwyl o gofrestriadau yn DAUwyr y DU mewn rhai pynciau, gan gynnwys Gwyddorau chwaraeon ac ymarfer corff, Astudiaethau cyfunol a chyffredinol, Iechyd a gofal cymdeithasol a Biowyddorau.

12. Ar gyfer y rhan fwyaf o bynciau, roedd nifer y myfyrwyr sy’n hanu o Gymru a oedd yn aros yng Nghymru i astudio yn fwy na niferoedd y rhai a oedd yn astudio yng ngweddill y DU. Mae’r eithriadau’n cynnwys Meddygaeth a deintyddiaeth, Gwyddorau milfeddygol, Cerddoriaeth a Chelfyddydau perfformio eraill.

13. Ceir ardaloedd lle mae’r galw am ddarpariaeth israddedig amser llawn gan fyfyrwyr sy’n hanu o Gymru’n fwy na’r cyflenwad yn DAUwyr Cymru o leoedd ar gyfer myfyrwyr cartref. Mae’r rhain yn cynnwys y Gwyddorau milfeddygol, Celfyddydau creadigol a dylunio, Cerddoriaeth, Celfyddydau perfformio eraill, Gwyddorau cyffredinol, cymhwysol a fforensig, a Deunyddiau a thechnoleg.

14. Mae darpariaeth yng Nghymru wedi’i chrynhoi yn ne’r wlad, ac fe geir rhai pynciau sydd ar gael ym Mhrifysgol Caerdydd yn unig. Mae poblogaeth Cymru hefyd yn fwy yn y de, ond nid yw’r ddarpariaeth wedi’i dosbarthu’n gyfartal yn ôl y boblogaeth leol. Mae rhai pynciau, megis Peirianneg a Deunyddiau a thechnoleg yn Ne Orllewin Cymru, wedi’u crynhoi mewn lleoliadau penodol. Mae rhai pynciau bregus wedi’u lleoli mewn darparwyr bychain megis Ieithoedd ac astudiaethau ardal ym Mhrifysgol Aberystwyth.

15. Mae’r rhan fwyaf o ddarpariaeth wedi’i lleoli yn y naw prifysgol yng Nghymru, a Phrifysgol Caerdydd yw’r DAU mwyaf. Mae symiau llai o ddarpariaeth ar gael mewn colegau addysg bellach a darparwyr amgen. Mae’r ddarpariaeth hon ar gael naill ai’n uniongyrchol gan y coleg neu ddarparwr amgen, gyda phrifysgol neu sefydliad arall yn dyfarnu’r cymhwyster, neu mae’n cael ei chynnig yn y darparwr trwy drefniant breiniol gyda phrifysgol. Mae’r trefniadau hyn yn darparu cyfleoedd lleol ar gyfer rhai pynciau mewn ardaloedd nad oes ganddynt brifysgol ac maent yn cynnig cyfleoedd dilyniant i’r rhai sy’n astudio ar lefel 3 mewn colegau.

16. Mae darpariaeth cyfrwng Cymraeg wedi’i chrynhoi mewn rhaglenni astudio israddedig amser llawn, heb ryw lawer o ddarpariaeth ar lefel ôl-radd. Mae darpariaeth cyfrwng Cymraeg wedi’i chrynhoi mewn pynciau penodol hefyd megis Astudiaethau Celtaidd (fel y byddai rhywun yn ei ddisgwyl o ystyried bod hyn yn cynnwys y Gymraeg a llenyddiaeth Cymru), Addysg ac addysgu, Amaeth, bwyd ac astudiaethau cysylltiedig a Dylunio, a’r celfyddydau creadigol a pherfformio. Fodd bynnag, mae’r niferoedd yn isel ac mae cyfrannau’r siaradwyr Cymraeg rhugl sy’n dewis peth darpariaeth cyfrwng Cymraeg yn fach mewn rhai meysydd pwnc.

17. Mae’r llif i AU o blith y rhai sy’n cwblhau Safon Uwch yn adlewyrchu rhai o’r gostyngiadau a welwyd mewn cofrestriadau ar lefel israddedig. Mae gwaith yn cael ei wneud yn Medr i archwilio’r lleihad mewn dilyniant rhwng cymwysterau Uwch Gyfrannol ac A2 a allai ddarparu peth mewnwelediad i hyn.

18. Ar gyfer newydd-ddyfodiaid israddedig sy’n gwneud cais trwy UCAS, mae myfyrwyr sy’n hanu o Gymru’n fwy tebygol o gael eu derbyn i DAUwyr Cymru ar gyfer y rhan fwyaf o bynciau, sy’n debygol o fod i’w briodoli i’r ffaith bod myfyrwyr sy’n hanu o Gymru’n ffafrio DAUwyr Cymru yn eu ceisiadau. Fodd bynnag, mae nifer y derbyniadau mewn rhai pynciau’n golygu bod rhai pynciau’n cael eu dominyddu gan newydd-ddyfodiaid o weddill y DU. Mae hyn yn cynnwys Economeg, Ieithoedd ac astudiaethau ardal, Biowyddorau, Cemeg a Daearyddiaeth, astudiaethau’r ddaear ac amgylcheddol lle gwelir dros 70% wedi eu derbyn o weddill y DU.

19. Roedd niferoedd y staff cyfwerth ag amser llawn (CagALl) a gyflwynwyd i ymarfer REF 2021 ar gyfer Cymru’n rhoi cyfrif am 3.9% o gyfanswm y DU, sy’n is nag a ddisgwylid o bosibl, ac mewn rhai meysydd pwnc roedd niferoedd y staff cyfwerth ag amser llawn a gyflwynwyd yn fach iawn.

Bydd 12 o brosiectau ledled Cymru yn cael budd o werth £4.75 miliwn o gyllid gan Medr ar gyfer archwilio ffyrdd newydd o weithio ar draws sefydliadau addysg drydyddol a ffiniau daearyddol, gan arwain at sector mwy cydlynol a chydweithredol. 

Cyhoeddwyd y Gronfa Datblygu Strategol ym mis Hydref gan Medr, sy’n cyllido ac yn rheoleiddio’r sector addysg drydyddol yng Nghymru, er mwyn annog mwy o gydweithio a chefnogi prosiectau sy’n cyfrannu at o leiaf un o nodau strategol Medr. Gwahoddwyd ceisiadau gan brifysgolion, colegau addysg bellach, awdurdodau lleol neu ddarparwyr prentisiaethau a gyllidir yn uniongyrchol gan Medr ac a allai gydweithio ag eraill yn ehangach fel partneriaid arweiniol.

Cafwyd cryn dipyn o ddiddordeb o bob cwr o Gymru ac, yn dilyn gwerthusiad cadarn, y prosiectau sydd wedi llwyddo i gael cyllid yw:

Arweinydd	Partneriaid	Prosiect
Coleg Cambria	Prifysgol Wrecsam	Partneriaeth Sgiliau Gogledd-ddwyrain Cymru Hyb Sgiliau Uwch – prosiect i gynnal cyrsiau byr er mwyn mynd i’r afael â phrinder sgiliau rhanbarthol ym meysydd technolegau digidol, sgiliau gwyrdd, technolegau sy’n datblygu, gweithgynhyrchu uwch a’r sector cyhoeddus.
Grŵp Colegau NPTC	Pedwar coleg; darparwyr dysgu seiliedig ar waith; partneriaid mewn diwydiant	Partneriaeth y Porthladd Rhydd Celtaidd – prosiect rhanbarthol i drawsnewid y cwricwlwm mewn perthynas ag ynni glân.
Cyngor Caerdydd	Coleg Caerdydd a’r Fro, Coleg Catholig Dewi Sant a Chyngor Bro Morgannwg	Datgloi Potensial Ôl-16 – prosiect i ddatblygu cynnig addysg ôl-16 unedig drwy gyflwyno cydweithredol gan nifer o bartneriaid yng Nghaerdydd a Bro Morgannwg.
Prifysgol Metropolitan Caerdydd	Coleg Penybont ac ALS Training	Llwybrau Addysg Drydyddol Hyblyg ar gyfer Uwchsgilio ac Ailsgilio Dysgwyr yng Nghymru – prosiect i dreialu microgymwysterau ar gyfer y diwydiant technoleg ariannol a’r diwydiannau creadigol ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd.
Prifysgol De Cymru	Coleg Penybont, Coleg Caerdydd a’r Fro, Coleg y Cymoedd, Coleg Gwent, Y Coleg Merthyr Tudful a Chynghrair Sgrin Cymru	Mynd i’r Afael â Bylchau o ran Sgiliau a Phrinder Llafur mewn Ardaloedd Cyflogaeth Allweddol – dull cydlynol integredig o ymgysylltu â darpar ddysgwyr mewn ardaloedd o angen economaidd.
Prifysgol Wrecsam	Prifysgol Bangor, Coleg Cambria a Grŵp Llandrillo Menai	Llwybrau Llwyddiant – prosiect i wella cyfraddau cyfranogiad a chynnydd dysgwyr mewn addysg bellach ac addysg uwch drwy hyrwyddo gyrfaoedd a chyfleoedd addysgol i ddysgwyr.
Coleg Catholig Dewi Sant	Archesgobaeth Caerdydd-Mynyw a Gwasanaeth Addysg yr Eglwys Gatholig	Y Coleg Catholig Cenedlaethol – prosiect i ffurfioli strwythur y Coleg Cenedlaethol fel rhwydwaith cydweithredol o ddarparwyr addysg ôl-16 Gatholig, dan arweiniad Coleg Dewi Sant, ac ehangu mynediad at sefydliadau nad ydynt yn Gatholig a sefydliadau gwledig, yn enwedig y rhai â dewis neu leoedd cyfyngedig o ran cymwysterau Safon Uwch.
Coleg Gŵyr Abertawe	Coleg Sir Benfro, Coleg Gwent, Stable a Microsoft	Y Ganolfan Genedlaethol ar gyfer Sgiliau Digidol – prosiect i hyfforddi staff addysgu i gyflwyno cymwysterau technoleg ddigidol a gydnabyddir gan ddiwydiant a datblygu hyb cydweithio digidol, a gynhelir gan y Ganolfan Genedlaethol ar gyfer Sgiliau Digidol, er mwyn bodloni’r gofynion o fewn swyddi a hwylusir gan dechnoleg, a hwyluso partneriaethau cryfach â chyflogwyr mewn diwydiannau ledled Cymru.
Y Brifysgol Agored yng Nghymru	Y Brifysgol Agored yng Nghymru; Y Sefydliad Dysgu a Gwaith; Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf; Cymdeithas Dai Trivallis; Addysg Oedolion Cymru; ALS Training Ltd; Prifysgol De Cymru;  TUC Cymru	Llwybrau – gan ddefnyddio model gan y Sefydliad Dysgu a Gwaith, bydd y prosiect hwn yn canolbwyntio ar gyd-ddylunio llwybr ehangu cyfranogiad y bydd y dysgwr yn greiddiol iddo, ac yn profi model asesu ac atgyfeirio.
Coleg Gwent	Y Brifysgol Agored yng Nghymru	Gain4Growth Cymru: Grymuso Dysgwyr, Gwella Deilliannau – bydd y prosiect hwn yn adeiladu ar brosiect llwyddiannus gan yr Asiantaeth Sicrhau Ansawdd, gan dreialu rhaglen gydweithredol ar gyfer Cymru gyfan i wella deilliannau, cymorth academaidd a gwaith datblygu sgiliau ar gyfer myfyrwyr sydd wedi’u cofrestru ar raglenni gradd a gyflwynir mewn amgylcheddau addysg uwch mewn colegau.
Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf	Nifer o ysgolion yng Nghymru	Cyfleoedd+ – prosiect i wella arweinyddiaeth strategol a dewis a phrofiad i ddysgwyr ym maes addysg ôl-16 cyfrwng Cymraeg ledled ardaloedd cynghorau bwrdeistref sirol Rhondda Cynon Taf a Phen-y-bont ar Ogwr.
Prifysgol De Cymru	Prifysgol Caerdydd; Prifysgol Abertawe; Prifysgol Bangor; Prifysgol Wrecsam; Prifysgol Aberystwyth; Prifysgol Metropolitan Caerdydd; Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant; Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru	Achos busnes ar gyfer datblygu cydwasanaeth caffael yn y sector addysg uwch yng Nghymru a sefydlu endid cydwasanaeth cysylltiedig – Mae angen cyllid ar y prosiect hwn er mwyn datblygu achos busnes manwl ar gyfer cydwasanaeth caffael yn y sector addysg bellach yng Nghymru.

Dywedodd James Owen, Prif Weithredwr Medr:

“A ninnau’n un o’r cyrff addysg drydyddol cyntaf yn y byd, mae’n newyddion gwych ein bod wedi llwyddo i gefnogi amrywiaeth o brosiectau cydweithredol arloesol er budd dysgwyr ledled Cymru.

“Gwnaeth amrywiaeth, uchelgais ac ansawdd y cynigion a gawsom gryn argraff arnom, ac edrychwn ymlaen at werthuso effaith y prosiectau llwyddiannus.    

“Mae’r prosiectau hefyd yn dangos yr awydd am fwy o gydweithio, gan helpu i ddatgloi potensial sector sy’n fwy na chyfanswm ei rannau.”

Ychwanegodd y Gweinidog Addysg Bellach ac Uwch, Vikki Howells:

“Sefydlwyd Medr yn 2024 gyda mandad clir i gyflawni ar gyfer dysgwyr a gwneud y gorau o’r cyfleoedd a ddaw yn sgil rheoleiddio a chyllido’r sector ôl-16 cyfan. Mae helpu darparwyr addysg drydyddol i gydweithio’n fwy effeithiol yn amcan allweddol i Medr ei gyflawni.

“Mae’r prosiectau hyn yn dangos beth yn union y gall y dull hwnnw ei gyflawni: prifysgolion, colegau ac awdurdodau lleol yn cydweithio â’i gilydd i greu cyfleoedd newydd ar gyfer dysgwyr ym mhob cwr o Gymru. Rwy’n edrych ymlaen at weld canlyniadau’r partneriaethau hyn.”

Cronfa Datblygu Strategol Ôl-16 – ceisiadau llwyddiannus

Cyflwyniad

1. Mae’r cyhoeddiad hwn yn amlinellu’r ceisiadau llwyddiannus am gyllid o’r Gronfa Datblygu Strategol Ôl-16.

2. Mae £4.75 miliwn ar gael ar gyfer blwyddyn academaidd 2025/26 a chawsom 48 o geisiadau a oedd yn werth cyfanswm o fwy na £14 miliwn.

3. Cyfanswm gwerth y ceisiadau llwyddiannus yw £4.92 miliwn a’r rhagdybiaeth yw y ceir tanwariant o’r 12 cais llwyddiannus. Mae Bwrdd Medr wedi cymeradwyo risg o £177k.

Cefndir

4. Diben y cyllid hwn yw annog mwy o gydweithio yn y sector addysg drydyddol. Mae’r broses gwneud cais wedi galluogi Medr i gasglu rhagor o wybodaeth am yr angen am fuddsoddi strategol ym mhob rhan o’r sector.

5. Roedd y Gronfa yn chwilio am geisiadau i fyddai’n mynd i’r afael â’r canlynol:

• Cydweithio – prosiectau sy’n dangos cydweithio ym mhob rhan o’r sector addysg drydyddol rhwng o leiaf ddau sefydliad.
• Newydd – prosiectau sy’n cynnwys gweithgarwch newydd ac nad yw’r un rhan ohonynt wedi dechrau’n barod.
• Strategol – prosiectau sy’n gysylltiedig ag uchelgeisiau strategol Medr.

Ceisiadau a ddaeth i law

6. Nodwyd yn y cyhoeddiad gwreiddiol ei bod yn rhaid i’r partner arweiniol sy’n cyflwyno’r cais fod yn brifysgol, yn sefydliadau addysg bellach, yn awdurdod lleol neu’n ddarparwr prentisiaethau a gyllidir yn uniongyrchol gan Medr. Gall sefydliadau eraill sy’n gweithio yn y sector addysg drydyddol yng Nghymru gael eu cynnwys fel partneriaid cydweithredol. O’r 48 o geisiadau a ddaeth i law, cawsom geisiadau gan bartneriaid arweiniol o bob rhan o’r sector addysg drydyddol a oedd yn cynnwys amrywiaeth eang o sefydliadau partner, megis cyflogwyr, undebau llafur a phartneriaethau sgiliau rhanbarthol.

7. Sefydlodd Medr banel i sgorio’r ceisiadau. Gwnaeth y system sgorio ystyried sut y byddai’r prosiectau’n mynd i’r afael â’r elfennau canlynol:

1. Cydweithio rhwng darparwyr,
2. Torri tir newydd,
3. Nodau strategol Medr,
4. Strwythurau llywodraethu,
5. Tystiolaeth o angen,
6. Amserlenni arfaethedig,
7. Cynnwys dysgwyr ac undebau llafur,
8. Costau arfaethedig,
9. Deilliannau a phethau i’w cyflawni,
10. Cynaliadwyedd.

Ceisiadau llwyddiannus

8. Mae’r ceisiadau llwyddiannus fel a ganlyn:

Sefydliad arweiniol	Partneriaid	Prosiect	Swm y cais
Coleg Cambria	Prifysgol Wrecsam	Hyb Sgiliau Uwch Partneriaeth Sgiliau Gogledd-ddwyrain Cymru – Bwriedir i’r Hyb Sgiliau Uwch sicrhau cyflenwad sgiliau integredig o ddarpariaeth cyrsiau byr a fydd yn amrywio o hyfforddiant galwedigaethol Lefel 2 i gymwysterau ôl-raddedig Lefel 7, gan ganolbwyntio’n benodol ar fynd i’r afael â phrinder sgiliau rhanbarthol difrifol mewn meysydd fel technolegau digidol, sgiliau gwyrdd a thechnolegau sy’n datblygu, yn ogystal â gweithgynhyrchu uwch ochr yn ochr â gofynion sgiliau’r sector cyhoeddus a diwydiant yn ehangach.	£257,100
Grŵp Colegau NPTC	Coleg Sir Gâr, Coleg Gŵyr Abertawe, Coleg Sir Benfro, partneriaid ym maes dysgu seiliedig ar waith ac mewn diwydiant	Partneriaeth y Porthladd Rhydd Celtaidd: Trawsnewid y Cwricwlwm yn Rhanbarthol ar gyfer Ynni Glân – Mae’r cais hwn yn cynnig prosiect cydweithredol i drawsnewid y cwricwlwm a fydd yn cynnwys pedwar coleg addysg bellach ac a gaiff ei gydgysylltu gan Gyfarwyddwr Sgiliau’r Porthladd Rhydd.	£550,000
Cyngor Caerdydd	Coleg Caerdydd a’r Fro, Coleg Catholig Dewi Sant a Chyngor Bro Morgannwg	Datgloi Potensial Ôl-16: Sicrhau Mynediad Teg drwy Ddarpariaeth Gydweithredol Ledled Caerdydd a’r Fro – Bydd y prosiect hwn yn datblygu cynnig addysg ôl-16 unedig drwy gyflawni ar y cyd gan nifer o bartneriaid yng Nghaerdydd a Bro Morgannwg.	£566,000
Prifysgol Metropolitan Caerdydd	Coleg Penybont ac ALS Training	Llwybrau Addysg Drydyddol Hyblyg ar gyfer Uwchsgilio ac Ailsgilio Dysgwyr yng Nghymru – Bydd y prosiect hwn yn sefydlu consortiwm addysg drydyddol dan arweiniad Prifysgol Metropolitan Caerdydd mewn partneriaeth â Choleg Penybont ac ALS Training i dreialu’r gwaith o gyflwyno microgymwysterau pentyradwy ar Lefel 4 a Lefel 5 ar gyfer y diwydiant technoleg ariannol a’r diwydiannau creadigol ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd. Ei nod fydd atgyfnerthu gallu’r system addysg drydyddol i ymateb yn hyblyg i ofynion diwydiant a dysgwyr, gan sicrhau y gall dysgwyr o bob oed fanteisio ar gyfleoedd perthnasol o ansawdd da i ddatblygu sgiliau gan ddefnyddio modiwlau gradd-brentisiaethau a modiwlau annibynnol sydd eisoes yn bodoli.	£151,572
Prifysgol De Cymru	Coleg Penybont, Coleg Caerdydd a’r Fro, Coleg y Cymoedd, Coleg Gwent, Y Coleg Merthyr Tudful a Chynghrair Sgrin Cymru	Sgiliau’r Dyfodol: Mynd i’r Afael â Bylchau o ran Sgiliau a Phrinder Llafur mewn Meysydd Cyflogaeth Allweddol – Mae prosiect Sgiliau’r Dyfodol, sef prosiect cydweithredol newydd a fydd yn cynnwys chwe sefydliad a nifer o asiantaethau, yn cynnig dull cydlynol ac integredig o ennyn diddordeb darpar ddysgwyr mewn pynciau â phrinder a meysydd cyflogaeth sy’n cyd-fynd â blaenoriaethau ymchwil ac arloesi ac yn eu hategu.	£595,000
Prifysgol Wrecsam	Prifysgol Bangor, Coleg Cambria a Grŵp Llandrillo Menai	Llwybrau Llwyddiant – Mae’r prosiect newydd hwn yn cynnig y gallu i dyfu yn unol â’r anghenion, gan wella cyfraddau cyfranogiad a chynnydd dysgwyr mewn addysg bellach ac addysg uwch drwy hyrwyddo gyrfaoedd a chyfleoedd addysgol i ddysgwyr.	£803,511
Coleg Catholig Dewi Sant	Archesgobaeth Caerdydd-Mynyw a Gwasanaeth Addysg yr Eglwys Gatholig	Y Coleg Catholig Cenedlaethol (enw gweithredol) – Bydd y prosiect arfaethedig yn ffurfioli strwythur y Coleg Cenedlaethol fel rhwydwaith cydweithredol o ddarparwyr addysg ôl-16 Gatholig, dan arweiniad Coleg Dewi Sant, ac yn ehangu mynediad at sefydliadau nad ydynt yn Gatholig a sefydliadau gwledig, yn enwedig y rhai â dewis neu leoedd cyfyngedig o ran cymwysterau Safon Uwch. Bydd yn atgyfnerthu prosesau sicrhau ansawdd ym mhob rhan o ddarpariaeth addysg ôl-16 Gatholig drwy ddysgu proffesiynol a rennir, adolygu gan gymheiriaid, a chynllunio’r cwricwlwm ar y cyd. Bydd hyn yn cynnwys creu fframwaith sicrhau ansawdd trosfwaol a fydd yn canolbwyntio ar safonau academaidd a chysoni’r dull strategol hwn â thegwch, cydraddoldeb, amrywiaeth, cynhwysiant a chynaliadwyedd amgylcheddol. Bydd y prosiect yn datblygu addysgeg ar-lein arbennig a fydd yn helpu athrawon i gynnal gweithgareddau dysgu digidol o ansawdd da.	£225,000
Coleg Gŵyr Abertawe	Coleg Sir Benfro, Coleg Gwent, Stable a Microsoft	Y Ganolfan Genedlaethol ar gyfer Sgiliau Digidol – Bydd y prosiect yn hyfforddi 15 o aelodau o staff addysgu gwahanol bartneriaid i gyflwyno cymwysterau technoleg ddigidol a gydnabyddir gan ddiwydiant.  Y bwriad yw gwreiddio modiwlau newydd wedi’u hardystio gan Microsoft mewn tri o feysydd y cwricwlwm erbyn mis Gorffennaf 2026. Bydd y Ganolfan Genedlaethol ar gyfer Sgiliau Digidol yn datblygu ac yn cynnal hyb cydweithio digidol byw. Bydd hyn yn helpu i wella setiau sgiliau addysgu a chyflwyno’r cwricwlwm er mwyn bodloni’r gofynion o fewn swyddi a hwylusir gan dechnoleg a’r gofynion mewn diwydiant, a hwyluso partneriaethau cryfach â chyflogwyr mewn diwydiannau ledled Cymru.	£310,324
Y Brifysgol Agored yng Nghymru	Y Brifysgol Agored yng Nghymru, Y Sefydliad Dysgu a Gwaith, Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf, Cymdeithas Dai Trivallis, Addysg Oedolion Cymru, ALS Training Ltd, Prifysgol De Cymru, TUC Cymru	Llwybrau – Gan ddefnyddio model gan y Sefydliad Dysgu a Gwaith, bydd y prosiect hwn yn canolbwyntio ar gyd-ddylunio llwybr ehangu cyfranogiad sy’n canolbwyntio ar y dysgwr, a’i nod fydd dangos effeithiolrwydd model asesu ac atgyfeirio a fydd yn gallu tyfu’n unol â’r anghenion ac a fydd yn canolbwyntio ar y dysgwr.	£359,850
Coleg Gwent	Y Brifysgol Agored	Gain4Growth Cymru: Grymuso Dysgwyr, Gwella Deilliannau – Bydd y prosiect hwn yn adeiladu ar brosiect llwyddiannus gan yr Asiantaeth Sicrhau Ansawdd ar arferion gorau ym maes arloesi, ac mae’n ceisio cyllid i wella a threialu rhaglen gydweithredol ar gyfer Cymru gyfan i wella cynnydd addysgol, cymorth academaidd a gwaith datblygu sgiliau ar gyfer myfyrwyr sydd wedi’u cofrestru ar raglenni gradd a gyflwynir mewn amgylcheddau addysg uwch mewn colegau. Bydd yn creu systemau cymorth cydgysylltiedig, adnoddau a rennir, a chyfleoedd i ddarparwyr ddysgu oddi wrth ei gilydd a fydd yn mynd y tu hwnt i ddarpariaeth safonol, gan sicrhau y bydd dysgwyr mewn amgylcheddau addysg uwch mewn colegau yn cael mynediad teg at gyfleoedd cyfoethogi academaidd, cymorth i fod yn barod ar gyfer gyrfaoedd, a llwybrau datblygu personol.	£201,600
Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf	Nifer o Ysgolion yng Nghymru	Cyfleoedd+, Arweinyddiaeth Strategol ar gyfer Addysg Ôl-16 Cyfrwng Cymraeg ledled Ardaloedd Cynghorau Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf a Phen-y-bont ar Ogwr – Bydd y prosiect yn gwella arweinyddiaeth strategol ym maes addysg ôl-16 cyfrwng Cymraeg ac yn gwella dewis a phrofiad i ddysgwyr yn fawr. Bydd yn meithrin gallu a chynaliadwyedd drwy fynd ati mewn modd strategol a chydweithredol i sicrhau a lledaenu ymarfer effeithiol ac effeithlon a dysgu proffesiynol wedi’i dargedu. Bydd y prosiect yn datblygu modelau cwricwlwm ôl-16 o ansawdd da a fydd yn gallu tyfu yn unol â’r anghenion ac a fydd yn ymatebol i ofynion a dewis dysgwyr, ac yn atgyfnerthu llwybrau dilyniant, gan gysoni ysgolion, sefydliadau addysg bellach ac addysg uwch, a diwydiant.	£375,000
Prifysgol De Cymru	Prifysgol Caerdydd, Prifysgol Abertawe, Prifysgol Bangor, Prifysgol Wrecsam, Prifysgol Aberystwyth, Prifysgol Metropolitan Caerdydd, Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant, Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru	Achos busnes ar gyfer datblygu cydwasanaeth caffael yn y sector addysg uwch yng Nghymru a sefydlu endid cydwasanaeth cysylltiedig – Mae angen cyllid ar y prosiect hwn er mwyn datblygu achos busnes manwl ar gyfer cydwasanaeth caffael yn y sector addysg bellach yng Nghymru. Bydd yr achos busnes yn archwilio’r broses o sefydlu cyfrwng ar gyfer cydwasanaeth yn y sector addysg uwch, a fydd yn blaenoriaethu cyfleoedd caffael ar y cyd i ddechrau, ond gan gyflwyno cyfle i wasanaethau pellach ddilyn.	£530,000
			£4,924,957

9. Mae’r ceisiadau llwyddiannus yn werth cyfanswm o £4.92 miliwn.

Monitro

10. Bydd yn ofynnol cwblhau adroddiad prosiect interim hanner ffordd drwy bob prosiect ac adroddiad prosiect terfynol ar y diwedd, gan ddefnyddio’r templedi yn Atodiadau A a B.

11. Un o’r amodau cyllido yw bod disgwyl i wersi a ddysgir o brosiectau gael eu rhannu. O’r gwaith monitro a nodir yn Atodiadau A a B, byddwn yn canfod gwersi a ddysgwyd ac yn eu rhannu drwy’r rhwydwaith cyfan. Yn ychwanegol at hynny, byddem yn croesawu ceisiadau ar gyfer prosiectau sy’n nodi sut y byddech yn lledaenu’r gwersi a ddysgir gennych.

Amserlen

12. Amserlen ar gyfer y prosiectau:

Taliad	60%: 20 Chwefror 2026 40%: 20 Ebrill 2026
Yr holl gyllid wedi’i ymrwymo	31 Awst 2026
Ffurflen werthuso hanner ffordd	01 Mai 2026
Ffurflen werthuso derfynol	01 Tachwedd 2026

Rhagor o wybodaeth

13. I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â [email protected].

Prif bwyntiau

Ymrestriadau mewn darparwyr addysg uwch (AU) yng Nghymru

• Cafwyd 143,825 o ymrestriadau mewn darparwyr AU yng Nghymru yn 2024/25, 5% yn llai na’r 150,680 a gafwyd yn 2023/24. Mewn cymhariaeth, ar gyfer darparwyr AU ledled y DU, gostyngodd nifer yr ymrestriadau 1% yn 2024/25 o gymharu â 2023/24
• Yn 2024/25 cafwyd 32,070 o ymrestriadau ôl-radd mewn darparwyr AU yng Nghymru. Roedd hyn yn ostyngiad o 19% gymharu â 2023/24 pan gafwyd 39,360 o ymrestriadau ôl-radd. Gostyngiad yn nifer yr ymrestriadau gan fyfyrwyr o’r tu allan o’r DU ar gyrsiau ôl-radd a addysgir oedd i gyfrif am y rhan fwyaf o’r gostyngiad hwn.
• Yn 2024/25 cafwyd 111,755 o ymrestriadau ar lefel israddedig. Roedd hyn yn wahaniaeth o lai nag 1% o’i gymharu â’r ddwy flynedd flaenorol a 6% yn uwch nag yn 2016/17.
• Roedd 48% o’r ymrestriadau mewn darparwyr AU yng Nghymru yn fyfyrwyr oedd â’u cyfeiriad parhaol yng Nghymru cyn dechrau astudio. Roedd 37% o’r ymrestriadau yn 2024/25 yn fyfyrwyr o weddill y DU, ac 15% o’r tu allan i’r DU.
• Mae cyfran yr ymrestriadau gan fyfyrwyr y gwyddys bod ganddynt anabledd wedi cynyddu o flwyddyn i flwyddyn. Roedd 22% o’r ymrestriadau yn 2024/25 yn fyfyrwyr y gwyddys bod ganddynt anabledd.
• O’r ymrestriadau gan fyfyrwyr o’r DU lle’r oedd y cefndir ethnig yn hysbys, roedd 17% o’r ymrestriadau gan fyfyrwyr a chefndir lleiafrifol ethnig yn 2024/25. Mae’r gyfran hon wedi bod yn cynyddu’n gyson o’r naill flwyddyn i’r nesaf.
• Arweiniodd 52,685 o ymrestriadau gan fyfyrwyr at ennill cymhwyster yn 2024/25. Roedd hyn yn gynnydd o 5% o gymharu â’r flwyddyn flaenorol.
• Enillodd 29% o fyfyrwyr gradd gyntaf radd anrhydedd dosbarth cyntaf yn 2024/25. Roedd hyn ddau bwynt canran yn uwch nag yn 2023/24.

Ymrestriadau gan fyfyrwyr o Gymru mewn darparwyr AU ledled y DU

• Cafwyd 103,060 o ymrestriadau gan fyfyrwyr o Gymru mewn darparwyr AU ledled y DU yn 2024/25. Roedd hyn yn debyg i’r 103,205 o ymrestriadau yn 2023/24.
• Roedd bron i un o bob tri ymrestriad gan fyfyrwyr o Gymru mewn darparwyr AU y tu allan i Gymru yn 2024/25.
• Mae cyfrannau cynyddol o ymrestriadau gan fyfyrwyr o Gymru yn rhai gan fyfyrwyr y gwyddys bod ganddynt anabledd. Roedd 25% o ymrestriadau gan fyfyrwyr o Gymru yn 2024/25 yn ymrestriadau gan fyfyrwyr y gwyddys bod ganddynt anabledd.
• Mae cyfrannau cynyddol o ymrestriadau gan fyfyrwyr o Gymru yn  rhai gan fyfyrwyr o gefndir lleiafrifol ethnig. Roedd 12% o ymrestriadau gan fyfyrwyr o Gymru yn 2024/25 yn fyfyrwyr o gefndir lleiafrifol ethnig.
• Yn 2024/25, roedd 17% o ymrestriadau gan fyfyrwyr o Gymru ar gyrsiau gradd amser llawn o’r cwintel mwyaf amddifadus ym Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALlC 2019), o gymharu â 26% o’r cwintel lleiaf amddifadus. Mae’r ffaith bod niferoedd llawer uwch o ymrestriadau gan fyfyrwyr o ardaloedd â llai o amddifadedd mewn darparwyr AU y tu allan i Gymru, o gymharu â’r rhai o ardaloedd â mwy o amddifadedd yn egluro hyn.
• Arweiniodd 31,090 o ymrestriadau ledled y DU gan fyfyrwyr o Gymru at ennill cymhwyster yn 2024/25. Roedd hyn yn gynnydd o 5% o gymharu â’r flwyddyn flaenorol.

Cyflwyniad

1. Mae’r cyhoeddiad hwn yn nodi’r trefniadau a’r amseriadau ar gyfer cyllid ychwanegol gwerth £21,126,000 i gydnabod cynnydd mewn cyfranogiad mewn sefydliadau addysg uwch ac awdurdodau lleol ym mlwyddyn academaidd 2025/26.

2. Clustnododd Medr y cyllid hwn fel rhan o’i gyllideb ar gyfer 2024-25 a chaiff ei ddyrannu i ddarparwyr yn ystod blwyddyn ariannol 2025-26.

3. Caiff y cyllid hwn ei dalu’n llawn mewn un rhandaliad ym mis Ionawr 2026.

Sail resymegol

4. Roedd y broses ddyrannu fel a ganlyn:

1. Gwarentir hyd at 5% o unrhyw orgyflawni i bob darparwr.
2. Ar sail pro rata, rhannwyd yr elfennau a oedd yn weddill o’r £21.126m rhwng yr awdurdodau lleol a’r sefydliadau addysg bellach a oedd yn gweithio uwchlaw 5% o’u dyraniad gwreiddiol.
3. Addaswyd cyfuniad o i) a ii) yn seiliedig ar y newidiadau a oedd yn angenrheidiol i’r gronfa gwerth £10m ar gyfer cynnydd mewn cyfranogiad yn 2024/25. Ar gyfer sefydliadau addysg bellach yn unig y mae hyn. Roedd hyn o ganlyniad i wall yng nghiplun data mis Rhagfyr 2024 Cofnod Dysgu Gydol Oes Cymru, sydd bellach wedi cael ei gywiro.

Symiau ac amseriadau’r cyllid ychwanegol

5. Rhoddir dyraniad ychwanegol o £18,020,897.72 i sefydliadau addysg bellach am gynnydd mewn cyfranogiad ym mlwyddyn academaidd 2025/26, fel y gwelir yn y tabl isod:

Sefydliad addysg bellach	Addysg bellach | Cymorth ychwanegol ar gyfer cyllid prif ffrwd
Coleg Penybont	£872,587.48
Coleg Caerdydd a’r Fro	£2,058,056.69
Coleg Cambria	£2,547,714.70
Coleg Gwent	£2,273,366.02
Coleg Sir Gâr	£1,058,470.25
Coleg y Cymoedd	£1,843,057.34
Coleg Gŵyr Abertawe	£1,498,235.69
Grŵp Llandrillo Menai	£2,341,486.00
Grŵp NPTC	£1,421,489.70
Y Coleg Merthyr Tudful	£894,499.30
Coleg Sir Benfro	£674,369.20
Coleg Catholig Dewi Sant	£537,565.35
Cyfanswm	£18,020,897.72

6. Rhoddir dyraniad ychwanegol o £3,247,221.59 i awdurdodau lleol am gynnydd mewn cyfranogiad ar gyfer cyllid prif ffrwd ym mlwyddyn academaidd 2025/26, fel y gwelir yn y tabl isod.

Awdurdod lleol	Awdurdod lleol | Cymorth ychwanegol ar gyfer cyllid prif ffrwd
Cyngor Sir Ynys Môn	£139,737.76
Cyngor Caerdydd	£848,827.40
Cyngor Sir Caerfyrddin	£135,542.12
Cyngor Sir Ddinbych	£201,391.89
Cyngor Sir y Fflint	£153,758.21
Cyngor Sir Fynwy	£197,469.32
Cyngor Castell-nedd Port Talbot	£112,346.27
Cyngor Dinas Casnewydd	£157,296.10
Cyngor Sir Penfro	£167,861.62
Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf	£393,914.14
Cyngor Dinas a Sir Abertawe	£329,051.31
Cyngor Bwrdeistref Sirol Torfaen	£22,864.36
Cyngor Bro Morgannwg	£387,161.09
Cyfanswm	£3,247,221.59

7. Mae’r cyllid hwn yn gysylltiedig â’r cyfnod o 1 Awst 2025 tan 31 Gorffennaf 2026. Caiff y cyllid ychwanegol hwn i gefnogi cynnydd mewn cyfranogiad ar gyfer blwyddyn academaidd 2025/26 ei dalu’n llawn mewn un rhandaliad ym mis Ionawr 2026.

Mae Medr, Comisiwn Addysg Drydyddol ac Ymchwil Cymru, wedi cyhoeddi ei adroddiad blynyddol a’i gyfrifon cyntaf, gan gofnodi uchafbwyntiau a llwyddiant ei wyth mis cyntaf o weithredu.

Dros y cyfnod adrodd, mae Medr, a ddaeth yn weithredol ym mis Awst 2024, wedi cyflawni’r canlynol:

• Buddsoddi dros £686 miliwn yn y sector addysg drydyddol ac ymchwil, gan sicrhau cefnogaeth ariannol a sefydlogrwydd i ddarparwyr a dysgwyr.

• Cwblhau trosglwyddiad sefydliadol llyfn, gan sicrhau ei fod yn parhau â’i oruchwyliaeth reoleiddiol ar gyfer y sector addysg drydyddol drwy gydol cyfnod o newid sylweddol.

• Meithrin perthnasoedd cryf â darparwyr a rhanddeiliaid, a hyrwyddo cydweithio ar draws y sector.

• Cyflwyno ei weledigaeth hirdymor ar gyfer y sector trydyddol drwy ei Gynllun Strategol cyntaf, yn dilyn ymgynghori helaeth â dysgwyr a rhanddeiliaid.

• Gosod y sylfeini ar gyfer sefydliad cryf sydd â safonau uchel o atebolrwydd a chyfrifoldeb dros arian cyhoeddus; yn blaenoriaethu dysgwyr a gweithio ar y cyd; ac yn cefnogi ac yn datblygu ei staff.

Yn ôl James Owen Prif Weithredwr Medr:

“Roedd hon yn flwyddyn gyntaf enfawr i’n sefydliad arloesol lle cawsom y cyfle i sefydlu llwybr deinamig ar gyfer dyfodol dysgwyr, cymunedau a’n heconomi.

“Mae’r ffaith ein bod wedi cefnogi’r sector yn effeithiol gyda bron i £700 miliwn yn ein wyth mis cyntaf, gan gynnal ein goruchwyliaeth reoleiddiol, yn tystio i’n staff proffesiynol, galluog a chydweithredol.

“Mae sicrhau ein bod yn cefnogi sector cynhwysol, cydgysylltiedig sy’n rhoi cyfle i ddysgwyr presennol a dysgwyr y dyfodol gyrraedd eu potensial wedi bod yn allweddol inni o’r cychwyn cyntaf, ac rydym yn edrych ymlaen yn eiddgar i weld effaith ein Cynllun Strategol – sy’n eiriol dros sector addysg drydyddol ac ymchwil cryf – dros y misoedd a’r blynyddoedd nesaf.”

Cyflwynwyd adroddiad blynyddol Medr ar gyfer y cyfnod Awst 2024 – Mawrth 2025 gerbron y Senedd ym mis Rhagfyr 2025 ac mae ar gael ar wefan Medr.

Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon 2024-25

Cynllun Strategol Medr 2025-2030